Izabela Blimel: Panie Rektorze, proszę o podanie przykładów projektów badawczych realizowanych na Uniwersytecie, które mają praktyczny wymiar i znajdują zastosowanie w codziennym życiu?

PROF. DR HAB. DR H.C. KRZYSZTOF KOWALCZYK, REKTOR UNIWERSYTETU PRZYRODNICZEGO W LUBLINIE: 

Jednym z istotnych osiągnięć naukowców naszego Uniwersytetu jest opracowanie innowacyjnej technologii produkcji makaronu o obniżonym indeksie glikemicznym. Projekt ma ogromne znaczenie dla sektora spożywczego i zdrowia publicznego. Wprowadzenie tego typu żywności funkcjonalnej wspiera profilaktykę i leczenie chorób cywilizacyjnych. Produkt ten jest już dostępny w sprzedaży, również za pośrednictwem Internetu. Choć jego cena jest nieco wyższa niż makaronu tradycyjnego, cieszy się zainteresowaniem wśród osób, które mają problemy z metabolizmem węglowodanów. Oczywiście w przypadkach skrajnych zaburzeń metabolicznych jego spożycie powinno być konsultowane z lekarzem, jednak dla osób z łagodniejszymi problemami w tym zakresie stanowi on wartościową alternatywę żywieniową. Kolejnym ważnym osiągnięciem jest opracowanie nutraceutyku wspomagającego prewencję choroby Alzheimera. Preparat ten jest obecnie w fazie wdrożenia i, jak sądzę, wkrótce będzie szerzej dostępny na rynku i zalecany jest do stosowania we wczesnej prewencji choroby Alzheimera.

Bardzo ważne są badania z zakresu technologii żywności w zakresie biodostępności składników pokarmowych, konserwowania żywności, eliminacji stosowania azotynów w konserwacji mięsa poprzez wykorzystanie różnego rodzaju bakterii kwasu mlekowego. Opracowano także nowe technologie chowu zwierząt oraz skuteczne terapie wielu chorób zwierząt gospodarskich i towarzyszących. Duże osiągnięcia mamy z zakresu innowacyjnych hybrydowych hydrofitowych oczyszczalni ścieków, a także w badaniach z zakresu ochrony roślin. Nie są to tylko nowe preparaty, ale też bezpieczne dla środowiska nowe metody biologiczne. Opracowujemy markery DNA sprzężone z genami odporności na choroby i wdrażamy je do praktycznej hodowli roślin. Prace te są nagradzane medalami na targach międzynarodowych z zakresu innowacji.

Są to osiągnięcia, które mają szczególne znaczenie dla społeczeństwa – dotyczą bowiem problemów zdrowotnych o szerokim zasięgu i potencjalnie dużym wpływie na jakość życia. Warto podkreślić, że obok tych projektów realizowane są również badania zlecone przez przedsiębiorców, które są dedykowane określonym grupom odbiorców, odpowiadającym na ich określone potrzeby.

Podsumowując, wymienione przykłady należą do najnowszych i najbardziej znaczących efektów działalności badawczo-rozwojowej naszego Uniwersytetu. Gdyby sięgnąć do wcześniejszych lat, można by wskazać wiele innych wartościowych badań, jednak te obecne zasługują na szczególne wyróżnienie ze względu na ich aktualność i praktyczne zastosowanie.

I.B.: Jakie momenty w swojej karierze naukowej i akademickiej uważa Pan za najważniejsze?

K.K.: Jeżeli miałbym wskazać te osiągnięcia, które miały największy wpływ na rozwój mojej kariery naukowej, a jednocześnie przyczyniły się do poszerzenia wiedzy i praktycznego zastosowania w hodowli roślin oraz produkcji rolniczej, to z pewnością należałoby zacząć od badań nad genami karłowatości w pszenicy. Badania linii izogenicznych pszenicy zwyczajnej z różnymi genami Rht realizowane we współpracy z John Innes Centre w Norwich były pierwszymi pracami w Polsce z tego zakresu. W latach 60. XX wieku podejmowane były próby wprowadzania genów Rht pochodzących od Norin 10 do polskich programów hodowlanych pszenicy zwyczajnej, jednak efekty nie były zadowalające, gdyż oprócz pożądanych genów karłowatości wprowadzano również geny karłowatości mieszańcowej, które obniżały plonowanie. Dopiero nasze doświadczenia z początku lat 90. XX wieku wykazały, że geny pochodzące od odmiany pszenicy Norin 10, są szczególnie korzystne w warunkach klimatycznych Polski. Przy odpowiednim doborze materiałów rodzicielskich pozwalały one uzyskać odmiany wysoko plonujące, o skróconym źdźble i zwiększonej odporności na wyleganie. Po zakończeniu tych badań wyniki zostały wdrożone do programów hodowlanych, co zaowocowało wyhodowaniem nowoczesnych odmian pszenicy o zredukowanej wysokości, w których wykorzystano właśnie te geny. To osiągnięcie stało się podstawą mojej pracy doktorskiej, wykonanej pod kierunkiem prof. dr hab. Danuty Miazgi, a następnie dalszego rozwoju naukowego.

Drugim, niezwykle ważnym etapem w mojej karierze był staż naukowy w Uniwersytecie Technicznym w Monachium pod kierunkiem ­Friedricha J. Zellera. Tam rozpocząłem badania z zakresu genetyki odporności zbóż na choroby powodowane przez grzyby biotroficzne pszenicy i owsa. Skupiłem się na identyfikacji genów warunkujących odporność pszenicy na mączniaka prawdziwego oraz rdze: brunatną i żółtą, a także na badaniach odporności owsa na mączniaka prawdziwego. To właśnie wtedy poznałem testy żywiciel-patogen oraz nowoczesne techniki analizy genetycznej i molekularnej, w tym identyfikacji markerów DNA sprzężonych z genami odporności. Prace prowadzone w tym okresie zaowocowały szeregiem publikacji naukowych, stanowiących podstawę mojej habilitacji oraz stworzeniem w naszym Uniwersytecie zespołu badawczego, który do dziś z powodzeniem kontynuuje te badania.

Kolejnym ważnym kierunkiem moich badań stała się analiza ekspresji genów, szczególnie tych związanych z odpornością roślin na stresy środowiskowe. W ramach współpracy międzynarodowej opracowaliśmy m.in. geny referencyjne dla pszenicy zwyczajnej oraz przeprowadziliśmy analizę ekspresji genów związanych z odpornością na stres suszy. Jedna z tych prac, dotycząca ekspresji genów w pszenicy zwyczajnej w warunkach suszy, jest do dziś najczęściej cytowaną publikacją w moim dorobku naukowym. Wynika to z faktu, że w kontekście zmian klimatycznych i postępującego ocieplenia tematyka odporności zbóż na stres suszy ma dziś kluczowe znaczenie dla światowego rolnictwa.

Obecnie moje zainteresowania badawcze koncentrują się wokół zagadnień związanych z odpornością pszenicy i owsa na mączniaka prawdziwego oraz rdze, identyfikacją i wykorzystaniem markerów molekularnych w badaniach nad roślinami zbożowymi, a także analizą ekspresji genów indukowanych pod wpływem różnych stresów środowiskowych. Istotnym obszarem mojej działalności pozostaje również opracowywanie markerów DNA przydatnych w selekcji i hodowli roślin zbożowych oraz buraka cukrowego.

I.B.: Jakie są główne obszary badań naukowych realizowanych na Uniwersytecie Przyrodniczym w Lublinie?

K.K.: Badania naukowe prowadzone w naszym Uniwersytecie są ściśle powiązane z dyscyplinami reprezentowanymi w jednostkach uczelni, a także z kierunkami studiów, które realizujemy. Każdy z kierunków studiów ma solidne zaplecze badawcze i bardzo dobrą kadrę akademicką, co umożliwia studentom kontakt z nauką opartą na aktualnych wynikach badań. Zawsze podkreślam, że właściwe kształcenie uniwersyteckie wymaga, aby nauczyciel akademicki był jednocześnie aktywnym badaczem – osobą, która potrafi prowadzić badania naukowe, a zarazem przekazywać studentom najnowszą wiedzę zdobytą w praktyce. Takie podejście zapewnia wysoki poziom nauczania i pozwala studentom korzystać z nowoczesnej infrastruktury badawczej, jaką dysponuje nasz Uniwersytet.

Prowadzone przez nas badania obejmują szeroki zakres dyscyplin naukowych, takich jak: rolnictwo i ogrodnictwo, zootechnika i rybactwo, weterynaria, technologia żywności i żywienia, biologia, inżynieria mechaniczna, inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka. W każdej z tych dyscyplin realizowane są projekty o dużej wartości poznawczej i aplikacyjnej, które przyczyniają się do rozwoju wiedzy przyrodniczej i technicznej, a także do innowacji w praktyce rolniczej i przemysłowej.

I.B.: Które z dyscyplin naukowych są najwyżej oceniane na Uniwersytecie Przyrodniczym w Lublinie?

K.K.: W ostatniej ocenie ewaluacyjnej pięć dyscyplin w naszym Uniwersytecie uzyskało kategorię A, co jest dla nas powodem do szczególnej satysfakcji. Należą do nich: nauki biologiczne; inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka; inżynieria mechaniczna; technologia żywności i żywienia oraz zootechnika i  rybactwo. Dwie kolejne dyscypliny – weterynaria oraz rolnictwo i ogrodnictwo – uzyskały kategorię B+. Choć jest to nieco niższa ocena, należy podkreślić, że wynikała ona głównie z bardzo dużej liczby pracowników przypisanych do tych dyscyplin i zaliczanych do tzw. liczby „N”, co statystycznie wpłynęło na końcowy wynik ewaluacji. Mimo to poziom badań w tych dyscyplinach jest wysoki, a ich potencjał naukowy i aplikacyjny pozostaje niezwykle istotny.

Uzyskane wyniki ewaluacji potwierdzają, że Uniwersytet Przyrodniczy w Lublinie jest silnym ośrodkiem naukowym w zakresie nauk przyrodniczych i technicznych, prowadzącym nowatorskie badania o znaczeniu krajowym i międzynarodowym.

I.B.: Które kierunki studiów cieszą się obecnie największym zainteresowaniem wśród kandydatów?

K.K.: Niezmiennie od wielu lat największym zainteresowaniem wśród kandydatów cieszy się weterynaria. Na ten kierunek przypada około ośmiu kandydatów na jedno miejsce, więc niestety nie wszyscy chętni mogą zostać przyjęci. To kierunek o ugruntowanej pozycji i prestiżu, który przyciąga pasjonatów pragnących leczyć zwierzęta.

Dużą popularnością cieszą się również takie kierunki, jak dietetyka, behawiorystyka zwierząt, a także geodezja i kartografia. Są to studia, które łączą wiedzę teoretyczną z bardzo dobrym praktycznym przygotowaniem zawodowym, dlatego co roku przyciągają liczne grono kandydatów.

Warto też wspomnieć o kierunkach unikatowych w skali kraju, takich jak hipologia i jeździectwo. Ze względu na specyfikę kształcenia, wymagającą indywidualnej pracy z końmi, grupy zajęciowe na zajęciach praktycznych muszą być niewielkie. Liczą zwykle sześć osób. Kształcenie obejmuje zarówno podstawy użytkowania koni, jak i praktyczne umiejętności w zakresie jeździectwa, czy powożenia. To kierunek dla prawdziwych pasjonatów, osób, które chcą związać swoją przyszłość z końmi — w hodowli, sporcie czy rekreacji. Kierunek hipologia i jeździectwo jest jednym z nielicznych w Polsce i został trzy lata temu akredytowany i wyróżniony certyfikatem przyznanym przez Polską Komisję Akredytacyjną Doskonały kierunek− doskonałość w kształceniu na kierunku. Wymaga on specjalistycznej infrastruktury – stajni, ujeżdżalni, zaplecza treningowego oraz odpowiednio przygotowanych zwierząt. Konie wykorzystywane w dydaktyce muszą mieć spokojny temperament i być dobrze przystosowane do pracy z osobami uczącymi się.

Inny kierunek studiów animaloterapia również cieszy się dużym zainteresowaniem. Studenci uczą się tam wykorzystywania zwierząt w terapii osób z różnymi dysfunkcjami fizycznymi i psychicznymi. W ramach współpracy z ośrodkami rewalidacyjnymi, między innymi z Ośrodkiem Rewalidacyjno-Wychowawczym w Łęcznej, nasi pracownicy i studenci prowadzą zajęcia terapeutyczne z udziałem zwierząt — psów, kotów, kóz, owiec. Zajęcia te przynoszą znakomite efekty terapeutyczne oraz sprawiają ogromną radość dzieciom i młodzieży objętej wsparciem.

I.B.: Czy planowane jest tworzenie nowych kierunków studiów lub specjalizacji?

K.K: Nowe kierunki oczywiście powstają, ale obecnie stawiamy na doskonalenie i aktualizację istniejących programów kształcenia. Staramy się dostosowywać programy studiów do zmieniających się potrzeb rynku pracy i trendów rozwojowych. Naszym celem dydaktycznym jest, aby absolwent, który ukończy studia dysponował wiedzą i umiejętnościami pozwalającymi mu odnaleźć się w realiach przyszłości za kilka lat czy kilkanaście lat.

Często powtarzam, że nie kształcimy na dziś – kształcimy dla przyszłości. Dlatego analizujemy zmiany zachodzące w gospodarce, technologii i nauce, by odpowiednio dostosować i ukierunkować treści programowe. Przykładowo, w ramach kierunków rolniczych studenci poznają nowoczesne trendy automatyzacji i cyfryzacji w rolnictwie, w tym zastosowanie robotów i dronów. Np. nasi naukowcy obecnie testują autonomicznego robota do ochrony roślin wyposażonego w specjalną głowicę umożliwiającą precyzyjne opryskiwanie roślin jagodowych również od dołu liści, gdzie często gromadzą się patogeny. To innowacyjne urządzenie może pracować autonomicznie, nawet w nocy – co chroni owady zapylające i pozwala rolnikowi efektywnie wykorzystać czas. Takie przykłady pokazują, że rolnictwo przyszłości będzie coraz bardziej zautomatyzowane, zrobotyzowane i zcyfryzowane, a my staramy się odpowiednio wykształcić i przygotować naszych studentów do takiej nowoczesnej produkcji.

I.B.: Uniwersytet intensywnie inwestuje w nowoczesną infrastrukturę badawczą. Jakie najważniejsze inwestycje udało się zrealizować w ostatnich latach?

K.K.: Uniwersytet, który chce prowadzić badania na wysokim, światowym poziomie, musi nieustannie inwestować w infrastrukturę. Metody badawcze sprzed kilku, czy kilkunastu lat są dziś często nieadekwatne do obecnych wymagań nauki, dlatego konieczna jest ich systematyczna modernizacja.

W ostatnich latach Uniwersytet Przyrodniczy w Lublinie znacząco rozbudował zaplecze laboratoryjne i doposażył je w nowoczesną aparaturę badawczą. Zakupiliśmy między innymi spektrometr ruchliwości jonów z wysokociśnieniowym chromatografem cieczowym, platformę do przygotowywania mikromacierzy tkankowych, stanowisko do badań energochłonności napędu elektrycznego ciągników rolniczych, linię demonstracyjną do ekstruzji, systemy do sekwencjonowania nowej generacji, platformę do badań genomowych, system do monitorowania i automatycznej identyfikacji drobnoustrojów oraz spektrofotometr fluorescencji rentgenowskiej.

Jednym z naszych największych osiągnięć infrastrukturalnych jest instalacja zestawu do fenotypowania cyfrowego roślin – jedynego takiego urządzenia w Polsce. Oficjalne otwarcie Centrum Fenomiki Roślin z tym systemem odbyło się w maju br. To nowoczesne narzędzie pozwala analizować rozwój roślin w czasie rzeczywistym przez cały okres trwania doświadczenia. Do tej pory badacz oceniał fenotyp rośliny wizualnie lub za pomocą określonych pomiarów. Obecnie proces ten jest w pełni zautomatyzowany i zcyfryzowany – roślina jest skanowana i fotografowana w różnych zakresach światła, co umożliwia precyzyjne wykrywanie zmian fizjologicznych. Dzięki temu można na wczesnym etapie zidentyfikować i określić efekty stresu suszy, objawy porażenia przez choroby, czy ocenić precyzyjnie wpływ innych czynników środowiskowych na rozwój roślin. Urządzenie to znacząco zwiększa precyzję badań i otwiera nowe możliwości analityczne. Już rozpoczęliśmy dwa projekty badawcze z jego wykorzystaniem, a kolejne są w przygotowaniu. Jesteśmy dumni, że to właśnie w naszym Uniwersytecie znajduje się pierwsze w Polsce urządzenie do fenotypowania cyfrowego.

Dzięki wsparciu finansowemu z Urzędu Marszałkowskiego Województwa Lubelskiego rozpoczęliśmy także budowę i organizację Laboratorium AgroBioNano-Technologii oraz Laboratorium Biostymulatorów i Bioprotektantów. Zostaną one wyposażone w kolejne nowoczesne urządzenia, unikalne w skali kraju.

Naszym celem jest, by nie odstawać od światowych trendów naukowych – i z dumą mogę powiedzieć, że pod względem infrastruktury badawczej Uniwersytet Przyrodniczy w Lublinie jest dziś w czołówce polskich uczelni przyrodniczych.

I.B.: Panie Rektorze, współpraca międzynarodowa staje się dziś jednym z kluczowych elementów rozwoju nauki. Jak wygląda ona w przypadku Uniwersytetu Przyrodniczego w Lublinie?

K.K.: Współpraca międzynarodowa jest dziś nie tylko potrzebna, ale wręcz niezbędna, jeśli chcemy, by nasza uczelnia utrzymywała wysoki poziom badań i była rozpoznawalna w świecie nauki. Jeśli chodzi o partnerstwa strategiczne, to na pewno należą do nich kontakty z najlepszymi uniwersytetami świata, wysoko notowanymi w rankingach międzynarodowych. Wśród nich warto wymienić University of Sydney – niedawno gościliśmy u nas prof. Roberta Parka z tej uczelni, który, podobnie jak nasi badacze, zajmuje się zagadnieniami odporności roślin. Współpracujemy również z University of Melbourne, a także z University of British Columbia w Kanadzie – to bardzo ważny dla nas ośrodek naukowy. Nasze kontakty obejmują także liczne uczelnie i instytuty badawcze w Niemczech, w tym Technische Universität München (Uniwersytet Techniczny w Monachium) oraz Leibniz Institut w Gatersleben. Współpraca ta jest realizowana od wielu lat i przynosi wymierne efekty naukowe. Prowadzimy również wspólne projekty z uniwersytetami we Francji, Belgii, Czechach, Hiszpanii, Włoszech, Wielkiej Brytanii, na Słowacji oraz w Argentynie, Brazylii i USA.

Bardzo cenna jest nasza aktywność w ramach Grupy Wyszehradzkiej, gdzie realizujemy wspólne przedsięwzięcia badawcze i dydaktyczne. Obecnie uczestniczymy w projekcie łączącym uczelnie z Polski, Słowacji, Czech oraz Argentyny, który dotyczy innowacyjnych rozwiązań w rolnictwie i biotechnologii.

Współpraca międzynarodowa to nie tylko konferencje i wymiana doświadczeń, ale również projekty finansowane ze środków zagranicznych – obecnie realizujemy ich dwanaście. Efektem tych działań są także liczne publikacje naukowe o światowym zasięgu.

Z ogromną satysfakcją mogę wspomnieć, że dr hab. prof. UPL Edyta Paczos-Grzęda wraz z licznym zespołem międzynarodowym opublikowała niedawno pracę w jednym z najbardziej prestiżowych czasopism naukowych – Nature. To dowód na to, że badania realizowane przez pracowników Uniwersytetu Przyrodniczego w Lublinie mają duże znaczenie w światowej nauce.

Co więcej, jeśli chodzi o badania nad technologią zbóż, nasz Uniwersytet zajmuje piąte miejsce na świecie wśród uczelni prowadzących tego typu prace. Z kolei w obszarze genetyki odporności owsa aż trzech spośród pięciu najbardziej wpływowych naukowców na świecie w tej specjalności, to badacze z Uniwersytetu Przyrodniczego w Lublinie.

Bardzo efektywnie układa się również współpraca z firmą Diversity Arrays Technology, która funkcjonuje przy Uniwersytecie w Canberze (Australia). To właśnie tam zlecamy część naszych badań, ponieważ firma ta dysponuje unikatową technologią DArT (Diversity Arrays Technology), wykorzystywaną do analiz genetycznych roślin. Jest to jedyne takie centrum na świecie, które opracowało i rozwija tę metodę, dlatego współpraca z nimi ma dla nas duże znaczenie naukowe.

I.B.: A jak przebiega współpraca z otoczeniem gospodarczym i społecznym?

K.K.: Współpraca z otoczeniem gospodarczym, zwłaszcza w regionie, układa się bardzo dobrze i przynosi wymierne efekty. Przykładem są realizowane u nas projekty, m in. te związane z introdukcją genów odporności na choroby do roślin uprawnych, produktami o obniżonej wartości indeksu glikemicznego, badania na rzecz przemysłu zwłaszcza spożywczego czy duży projekt z zakresu mleczarstwa, który łączy uczelnie rolniczo-przyrodnicze w całym kraju. W każdym z tych przedsięwzięć współpraca z gospodarką stanowi kluczowy element, bo działamy dla gospodarki i z gospodarką – chcemy tworzyć rozwiązania, które przynoszą konkretne korzyści praktyczne.

W ostatnich latach podpisaliśmy ponad 150 umów z podmiotami gospodarczymi, które dotyczą realizacji badań dedykowanych konkretnym firmom, czy przedsiębiorstwom. Są to projekty stricte aplikacyjne – prowadzone na zlecenie biznesu i odpowiadające na jego realne potrzeby. Część naszych badań ma też charakter bardziej poznawczy, ale nawet one w dłuższej perspektywie mogą zostać wykorzystane praktycznie, gdy tylko odkryją swój potencjał wdrożeniowy. Taka współpraca z otoczeniem społeczno-gospodarczym jest więc dla nas nie tylko naturalna, ale i bardzo owocna.

I.B.: Jakie są, Pana zdaniem, największe wyzwania stojące przed uczelnią i szkolnictwem wyższym?

K.K.: Na pewno jednym z najpoważniejszych wyzwań, z jakimi mierzą się dziś uniwersytety, jest niż demograficzny. Liczba młodych ludzi w wieku studenckim spadła w ostatnich latach niemal o połowę, co oczywiście przekłada się na mniejszą liczbę kandydatów. Tymczasem uczelni w Polsce mamy bardzo wiele – zarówno publicznych, jak i prywatnych – i zwłaszcza w tych drugich nie zawsze proces dydaktyczny i jakość kształcenia są odpowiednie. My jednak nie idziemy na kompromisy – trzymamy wysoki poziom i dbamy o jakość kształcenia, bo naszym celem jest jak najlepsze przygotowanie absolwentów do zadań, które będą przed nimi.

Drugim wyzwaniem jest niestabilność współczesnego świata. Żyjemy w czasach ciągłych napięć, zagrożeń i niepewności. Nasz region, położony blisko granicy z Ukrainą, szczególnie odczuwa skutki wojny. Wpływa to również na funkcjonowanie uczelni. 

Kolejnym problemem, z którym się mierzymy, jest zmiana mentalności młodzieży szkół średnich. Dzisiejsza młodzież ma inne podejście do nauki – czasem brakuje jej odpowiedniej motywacji i wytrwałości. Dlatego staramy się ich wspierać, uczyć konsekwencji i budować motywację, by potrafili radzić sobie z nowymi wyzwaniami, jakie niesie studiowanie i aby w przyszłości byli właściwie przygotowani do podjęcia pracy zawodowej.

Nie możemy też zapominać o wyzwaniach technologicznych. Rolnictwo, a wraz z nim nauki przyrodnicze, wchodzą w erę cyfryzacji, automatyzacji i robotyzacji. Coraz częściej mówi się o wykorzystaniu sztucznej inteligencji w rolnictwie, w analizie danych czy w zarządzaniu produkcją. Oczywiście musimy się na to przygotować i dostosowywać programy nauczania do tych zmian. Jednocześnie jednak powinniśmy zachować i rozwijać to co najważniejsze dla człowieka czyli zdolność samodzielnego kreatywnego myślenia. Jest to istotne zwłaszcza w czasach intensywnego rozwoju sztucznej inteligencji i jej szerokiego wykorzystania. Technologia ma wspierać, a nie wypierać człowieka.

Patrząc z perspektywy ostatnich dekad, skok technologiczny w przemyśle i rolnictwie jest ogromny. Procesy automatyzacji i robotyzacji są bardzo rozwinięte. W ostatnim półwieczu w rolnictwie polskim dokonało się przejście od produkcji opartej na dużych nakładach pracy ręcznej i wykorzystania prostych urządzeń, po obecne rozwiązania najnowszych maszyn, które są programowane i sterowane satelitarnie z wykorzystaniem GPS. Nowoczesne rolnictwo wymaga najnowszej wiedzy i wysokich umiejętności i jest kluczowe dla zapewnienia bezpieczeństwa żywnosciowego, dlatego uczelnie przyrodnicze będą odgrywać ważną rolę w kształceniu przyszłych kadr, które muszą sprostać tym wyzwaniom.

Uniwersytet Przyrodniczy w Lublinie rozwija się dynamicznie – inwestuje w nowoczesną infrastrukturę badawczą, współpracuje z partnerami z kraju i zagranicy oraz aktywnie wspiera rozwój regionu. Mimo wyzwań stojących przed szkolnictwem wyższym, uczelnia konsekwentnie realizuje swoją misję: łączy naukę z praktyką i kształci specjalistów gotowych do odpowiedzialnych działań w zmieniającym się świecie.

I.B.: Dziękuję za rozmowę i podzielenie się refleksjami na temat rozwoju nauki, wyzwań współczesnego szkolnictwa wyższego oraz znaczenia współpracy uczelni z gospodarką.

Uniwersytet Przyrodniczy w Lublinie